Hoeveel continenten zijn er: Een helder overzicht van de werelddelen

Wanneer de vraag gesteld wordt hoeveel continenten zijn er, verwachten veel mensen een heel eenvoudig antwoord. Toch hangt het aantal werelddelen dat we onderscheiden sterk af van culturele achtergronden, onderwijssystemen en geografische modellen die over de hele wereld worden gehanteerd. Aarde kent immers uitgestrekte landmassa’s die op verschillende manieren kunnen worden ingedeeld.

De verschillende continentenmodellen

Er bestaat geen universele en wereldwijd vastgelegde wet die dicteert hoe we landmassa’s moeten groeperen. In plaats daarvan hanteren landen en continentale regio’s hun eigen wetenschappelijke en onderwijskundige tradities. Dit zorgt ervoor dat het totaal aantal continenten kan variëren van vier tot wel zeven, afhankelijk van de gehanteerde definitie.

Geologen kijken vooral naar tektonische platen, terwijl geografen en historici meer letten op politieke grenzen, cultuur en historische connecties. Hierdoor ontstaan er verschillende erkende systemen.

Het zeven-continentenmodel

In de meeste Noord-Amerikaanse, West-Europese en Engelstalige landen leert men op school dat onze planeet uit zeven continenten bestaat. Dit model is wereldwijd het meest gangbaar en verdeelt de landmassa’s als volgt:

Azië
Afrika
Noord-Amerika
Zuid-Amerika
Antarctica
Europa
Australië en Oceanië

In dit systeem worden Europa en Azië als twee afzonderlijke gebieden beschouwd, ondanks het feit dat ze fysiek aan elkaar vastzitten op dezelfde landmassa. Ook Noord- en Zuid-Amerika zijn in dit model gescheiden door het Panamakanaal.

Het zes-continentenmodel met Eurazië

Een ander veelgebruikt model, dat met name in delen van Oost-Europa, Rusland en Japan populair is, telt zes continenten. Geografisch gezien sluit dit model beter aan bij de werkelijkheid van geologische platen.

Bij deze indeling worden Europa en Azië samengevoegd tot één groot supercontinent: Eurazië. Omdat er geen natuurlijke oceaan is die beide gebieden scheidt, vormt het samen één aaneengesloten landmassa. De Ural-rivier en het gebergte in Rusland worden traditioneel gezien als de grens tussen beide culturele delen, maar geologisch gezien vormen ze een geheel.

Het zes-continentenmodel met Amerika

In Latijns-Amerika, Spanje, Frankrijk en diverse andere Zuid-Europese landen hanteert men een andere variant van zes continenten. Hierbij worden Noord- en Zuid-Amerika juist samengevoegd tot één landmassa genaamd Amerika.

In deze visie vormt de landmassa van de Nieuwe Wereld één geheel, gescheiden van de Oude Wereld. Wanneer je Europa en Azië in dit model wel als apart beschouwt, kom je opnieuw uit op een totaal van zes continenten.

Het vijf-continentenmodel

Sommige traditionele modellen gaan uit van vijf continenten. Hierbij worden zowel Eurazië als Amerika als één landmassa gezien, samen met Afrika, Antarctica en Oceanië. Dit model zie je soms terug in de symboliek van de Olympische ringen, die vijf bewoonde continenten vertegenwoordigen (waarbij Antarctica niet meetelt als bewoond gebied).

Waarom Oceanië en Antarctica soms anders worden behandeld

Naast de grote continenten spelen ook kleinere landmassa’s en eilanden een rol bij de indeling. Oceanië is strikt genomen geen continent op zich, maar een geografische regio die Australië, Nieuw-Zeeland, Melanesië, Micronesië en Polynesië omvat. Omdat Australië zo enorm groot is, wordt het continent vaak eenvoudigweg ‘Australië’ genoemd, of breder ‘Australië en Oceanië’.

Antarctica is uniek omdat het geen permanente menselijke bevolking kent, afgezien van onderzoeksteams. Toch wordt het in bijna elk modern model wel als apart continent erkend vanwege zijn enorme oppervlakte en ijskap.

Conclusie

De vraag hoeveel continenten er zijn heeft dus geen enkel ‘juist’ antwoord. Het hangt er maar net vanaf vanuit welke culturele of geografische lens je kijkt. Wie uitgaat van het meest gebruikte internationale onderwijssysteem komt uit op zeven, terwijl geologen en andere landen vaak spreken over zes continenten.